Savaşta dönüm noktası: Erdoğan ve Guterres tahıl sevkiyatı anlaşmasını imzalayacak! Gemiler Karadeniz’den nasıl geçecek?

Karadeniz üzerinden dünya pazarlarına tahıl ve diğer gıda ürünlerinin taşınmasına ilişkin anlaşma, bugün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve BM Genel Sekreteri António Guterres’in katılımıyla imzalanacak.

Bu aynı zamanda Ukrayna ve Rusya’yı 24 Şubat sonrasında ilk kez bir anlaşmada buluşturacak olmasıyla da tarihi bir imza ve savaşta bir dönüm noktası olacak.

HULUSİ AKAR’IN PAYI BÜYÜK

Türkiye ve BM tarafından Mayıs ayından bu yana yürütülen arabuluculuk çabaları, özellikle Haziran ayı ortasından itibaren yoğunlaştı ve geçen hafta İstanbul’da yapılan görüşme, genel hatlarıyla bir anlaşmanın ortaya çıkmasını sağladı.

Bu süreçte özellikle Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın, Rus ve Ukraynalı mevkidaşları Sergey Şoygu ve Oleksiy Reznikov ile sürdürdüğü diplomasiye, ayrıca teknik sorunların aşılmasında BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan’ın sessiz ama etkili rolüne dikkat çekiliyor.

Kritik anlaşma Cumhurbaşkanı Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Guterres’in katılımıyla imzalanacak

ÖNCELİKLİ HEDEF: MAYIN NEDENİYLE SIKIŞAN GEMİLERİN YOLUNU AÇMAK

Tahıl koridoru oluşturulmasına dönük çabaların ilk amacı, Odesa başta olmak üzere mayınlar nedeniyle Ukrayna limanlarında sıkışıp kalan tahıl ve diğer gıda ürünleriyle yüklü gemilerin dünya pazarlarına açılmasını sağlamaktı.

Bu kapsamda yaklaşık 80 adet geminin olduğu kaydediliyor. Bu gemilerin denize açılabilmelerini sağlayacak koridorun oluşması, silolarda alıcı bekleyen yaklaşık 25 milyon ton tahılın da dünya pazarlarına taşınması anlamına geleceği için önem kazanıyor.

Pazarlığın en önemli ayaklarından birisini, gemilerin sorunsuz şekilde mayınlı alanlardan çıkabilmesi ve Rusya’nın saldırılarına maruz kalmaması için Moskova’dan alınacak güvenlik garantileri oluşturdu.

Anlaşmanın öncelikli hedefi tahıl taşıyan gemilerin Karadeniz’den geçişini sağlamak. Bunun için bir yol haritası çizildi

RUSYA KENDİ ÜRÜNLERİNİN DE GEÇİŞİNİ İSTEDİ

Rusya, Haziran ayı ortalarından itibaren Karadeniz’deki deniz kuvvetlerini Ukrayna limanlarından ve Yılan Adası’ndan çekerek anlaşma için gerekli güvenceyi verebileceği mesajını verdi.

Ancak bununla beraber, anlaşmanın sadece Ukrayna tahıl ürünlerini değil Rusya’nın gıda ürünleri ve gübresini de içerecek şekilde bir paket haline getirilmesi koşulunu öne sürdü.

Bunun yapılabilmesi için Rusya’ya yaptırım uygulayan ABD başta olmak üzere Batı dünyasının ikna edilmesi gerekti.

Bu görevi üstlenen BM, küresel gıda bunalımının önüne geçmek için Rusya’nın plana dahil edilmesi gerektiğini vurguladı ve sonuçta başarıya ulaştı.

BM Genel Sekreteri’nin Sözcüsü Ferhan Haq, New York’ta basına açıklama yaparken Guterres’in imza törenine “Ukrayna’nın gıda ürünleri ve Rus gıda ve gübresinin dünya pazarlarına ulaştırılması için gösterdiği çabalar kapsamında” katıldığını açıkladı.

Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde yanan bir buğday tarlası

UKRAYNA, KILAVUZ GEMİLERİN YARDIMIYLA İHRACATA BAŞLAYACAK

Gıda koridorunun oluşturulmasıyla birlikte Ukrayna, tamamen kendi denetiminde olan Odesa, Pivdennyi ve Chornomorsk limanlarından ihracata başlayabilecek.

Anlaşmaya göre gıda yüklü kargo gemiler, kılavuz gemiler aracılığıyla mayınlı limanlardan Karadeniz’e ulaşacak ve önceden belirlenen rotalardan dünya pazarlarına taşınacak.

Bu süreçte, Rusya’nın ateşkes uygulayacağı ve gemilerin güvenliğini tehlikeye atmayacağı basına yansıyan haberlerde yer almıştı.

Ukrayna ise Rus gemilerinin Ukrayna kara sularına hiçbir şekilde girmemesini istiyor.

Ukrayna’daki tahıl savaş nedeniyle dünyaya yollanamıyor… Fotoğrafta bomba düşmüş bir tarla görülüyor

İSTANBUL’DA KOORDİNASYON MERKEZİ

Anlaşma, sevkiyatın güvenliği ve işlerliğinin İstanbul’da oluşturulacak bir koordinasyon merkezi tarafından gözlenmesini de içeriyor.

Rusya, bu gözlem görevinin tüm tarafların katıldığı ortak bir şekilde yapılmasını Ukrayna ise BM gözetiminde olmasını istiyordu. Son durumun nasıl olduğu anlaşma açıklandığında ortaya çıkacak.

Anlaşma, gıda koridorunu kullanan gemilerin kargolarının Türkiye tarafından oluşturulacak noktalarda Rusya’nın da katılımıyla denetlenmesini içeriyor.

Rusya, Ukrayna’ya yük almaya gelecek kargo gemilerinin silah ve askeri malzeme taşımadığından emin olmak için bu denetimi istiyor.

Bu süreçte Türk Deniz Kuvvetleri’nin taraflar arasındaki işlemler açısından kolaylaştırıcı rol oynayacağı kaydediliyor.

Rusya, anlaşma çerçevesinde kendi ürünlerinin de ihracatına başlamak istiyor

RUSYA DA İHRACATA BAŞLAYACAK

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Temmuz’da Tahran’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı görüşmeyle ilgili olarak basını bilgilendirirken, anlaşmanın Rusya’ya da ihracat olanağı sağlaması gerektiğini belirtmiş, “Uluslararası kuruluşlarla üzerinde ilk olarak bunun üzerinde uzlaştık. Bunu bir paket çözüm formülü olarak sundular. Amerikalı ortaklarımız da dahil olmak üzere şu ana kadar kimse karşı çıkmadı. Yakın gelecekte ne olacağını göreceğiz” demişti.

24 Şubat’ta Ukrayna’yı işgal girişimine başlayan Rusya’ya uygulanan yaptırımlar, gübre ve gıda ürünlerinin satışını kapsamıyor.

Ancak Rusya’dan mal satın almak isteyen ya da bu malı alıcılara ulaştırmak isteyen taraflar, bankacılık ve sigorta gibi işlemlere uygulanan yaptırımlardan çekindikleri için ticari anlaşma yapmaya yanaşmıyorlar.

Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da 21 Temmuz’da TRT’ye yaptığı açıklamada, “Bu sorunu çözdüğümüz zaman sadece Ukrayna’nın tahıl, ayçiçek ve ayçiçek yağı ihracatının önü açılmayacak. Rusya’nın da gerek bu ürünler gerekse dünyanın ihtiyacı olan gübrenin ihracatının da önü açılacak” demişti.

Çavuşoğlu, ürünlerin kendilerine değil ama onları taşıyacak gemilere yönelik yaptırımlar olduğunu belirterek, “Lojistik konular, hiçbir yerde hizmet alamıyor, sigorta konusu önemli. Bu ödemelerin yapılması için bankacılık sisteminin işlemesi lazım. Bu konularda da zaten gerek ABD ve diğer Avrupa Birliği bu engelleri kaldıracağına yönelik taahhütlerde bulundular” bilgisini vermişti.

Financial Times’a konuşan bir Batılı yetkiliye göre Rusya’nın tahıl ürünlerini ihraç etmesini kolaylaştırmak için BM ile Rusya bir mutabakat muhtırası da imzalayacak.

Bu sürecin tamamlanması durumunda, Rusya’nın 2022 sonuna kadar 50 milyona yakın tahıl ürünü satabileceği kaydediliyor.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.